De infactory Automatische Spaghettivork: Een Onderzoek naar de Mechanisering van een Reeds Opgeloste Handeling

Op een dinsdag in maart stond op het perron van station Amersfoort een man die weigerde te gaan zitten. Er waren banken. De banken waren leeg. Hij stond er, zevenentwintig minuten lang, met de gelatenheid van iemand die een principe verdedigt dat hij zelf niet meer kan benoemen. Ik heb hem niets gevraagd. Toch heeft hij mij iets geleerd over de menselijke verhouding tot inspanning: wij vertrouwen comfort dat ons gratis wordt aangeboden niet. Wij willen het verdienen, ook als er niets te verdienen valt.

Met die gedachte benaderde ik de infactory Automatische Spaghettivork met draaisysteem. Het is, op het eerste gezicht, een wetenschappelijke ontdekking van bescheiden allure: een vork die het oprollen van spaghetti — een handeling die de mensheid sinds ongeveer het jaar 1300 zonder externe hulp uitvoert — overneemt. Men drukt op een knop in de greep, de bovenste helft van de vork begint te roteren, en de spaghetti wikkelt zich, in theorie, vanzelf op de tanden. De pols rust. De beschaving rust. Vijf seconden lang gebeurt er iets wat eerder niet kon gebeuren omdat niemand had bedacht dat het moest.

De Werkelijkheid van het Draaisysteem

Ik heb het apparaat op een dinsdagavond getest met 180 gram doorgekookte spaghetti en een tomatensaus van kamertemperatuur, exact 21,4 graden. De verwachting was kalme automatisering. De werkelijkheid was dat de vork bij de derde rotatie de gehele portie als één samenhangend bouwwerk van de tanden slingerde, over een afstand van naar schatting vier decimeter, tegen de onderkant van een hangkastje. De saus bereikte het kastje zeven minuten en drieëntwintig seconden nadat ik het oppervlak ervan voor het laatst had schoongemaakt.

Ik noteerde dit zoals een onderzoeker een mislukt experiment noteert: zonder oordeel, met een lichte trilling in de hand. Het apparaat had niet gefaald. Het had precies gedaan wat het beloofde, alleen sneller en met meer overtuiging dan een mens kan verdragen.

Dennis, Riet en Bas

Mijn collega Dennis keek twee seconden naar de vork, zei "dat ding gaat iemand pijn doen", en was daarna verdwenen op een manier die ik niet kan reconstrueren. De volgende ochtend vroeg hij of hij hem "heel even" mocht lenen. Ik heb hem niet teruggezien sindsdien — de vork noch Dennis.

Mijn schoonmoeder Riet (67) begreep het principe niet en bleef het vergelijken met een eierklopper die haar zus Corry in 1986 op de kop had getikt op de markt in Apeldoorn, "en die deed het ook niet maar die was tenminste van staal". Halverwege de demonstratie wilde Riet de vork zelf vasthouden. Zij heeft hem vervolgens twintig minuten bediend boven een leeg bord, "om het gevoel te krijgen", en onthulde daarmee meer over haar verhouding tot het leven dan ik bereid was te verwerken.

Mijn zoon Bas (17) verscheen in de deuropening, keek naar de saus op het kastje, naar mij, weer naar de saus, en zei: "Papa, gaat het wel?" Daarna was hij weg.

Technische Specificaties

Het draaisysteem wordt aangedreven door een mechanisme in de greep met een diameter van drie centimeter. De vork meet eenentwintig centimeter. Het roteert in één richting, wat betekent dat het apparaat geen standpunt inneemt over de vraag of de spaghetti met of tegen de klok in dient te worden opgerold — een nalatigheid die ik aanvankelijk klein vond, maar die zich gaandeweg ontwikkelde tot het soort weglating waar men 's nachts aan denkt. Het toestel is niet vaatwasserbestendig, hetgeen suggereert dat het apparaat de afwas wel aan ons overlaat maar het opscheppen niet.

De Onbedoelde Vondst

Eén obscure toepassing heb ik gevonden. Wanneer men de roterende vork zonder spaghetti vasthoudt en er zachtjes met een vinger tegenaan tikt, produceert het een geluid dat exact zes seconden aanhoudt en dat sterk lijkt op een afwasmachine die het opgeeft. Dit is, voor zover ik kan vaststellen, het enige wat het apparaat doet wat een gewone vork niet kan. Het telt niet. Een product is niet nuttig omdat het iets kan wat niemand nodig heeft.

Conclusie en Nutteloosheidscore

Ik geef de infactory Automatische Spaghettivork vier sterren op de nutteloosheidsschaal. Het apparaat is vrijwel volstrekt overbodig, en die ene gevonden toepassing telt nadrukkelijk niet mee.

Ik moet bekennen dat ik de vork de afgelopen avonden meermaals opnieuw heb opgeladen. Niet omdat hij werkt, maar omdat de man op het perron gelijk had: ik wantrouw comfort dat mij gratis wordt aangeboden, en deze vork biedt mij geen comfort, en dat voelt eerlijk. Ik had gehoopt iets te leren over een keukenhulpmiddel. In plaats daarvan heb ik geleerd dat ik liever een handeling mechaniseer die ik beheers, dan stil te zitten met een handeling die ik niet beheers. De vork werkt zoals beloofd. Het probleem ben ik.