De Solar Hula-Girl: Een Onderzoek naar de Vreugde die Uitsluitend bij Zonneschijn Verschijnt

Mijn buurman heeft een zonnepaneel op zijn schuur waarvan hij, telkens wanneer wij elkaar bij de container treffen, met stille trots meldt dat het "vandaag weer aardig loopt". Ik heb nooit naar cijfers gevraagd en hij heeft ze nooit gegeven, maar de mededeling keert terug met de regelmaat van een liturgie. Zijn hele gemoedstoestand hangt, zo begin ik te vermoeden, aan de vraag of de zon zich verwaardigt te schijnen boven een provinciestad waar dat gemiddeld eenendertig procent van de daglichturen gebeurt. Ik heb hem lang beschouwd als een merkwaardige man. Sinds afgelopen zaterdag beschik ik over een instrument dat mij tot dezelfde man heeft gemaakt.

Het betreft de Speelfiguur op zonne-energie, uitvoering Hula-Girl, een dertien centimeter hoge dame van gekleurd kunststof, gemonteerd op een klein zonnepaneeltje, die haar heupen in een trage, eeuwigdurende beweging brengt zodra er voldoende licht op dat paneeltje valt. Er is geen batterij. Er is geen schakelaar. Er is geen doel. Het apparaat converteert daglicht rechtstreeks in een dansbeweging die niemand heeft besteld, en het doet dit zolang de zon schijnt en geen seconde langer. Ik nam mij voor vast te stellen onder welke omstandigheden zij daadwerkelijk danst.

Waarnemingen tijdens het veldwerk

De figuur werd zaterdag om 11:04 op de vensterbank geplaatst, paneeltje naar het zuidwesten. Tot 11:47 gebeurde er niets. Toen brak de bewolking kortstondig open en kwam de Hula-Girl tot leven met een schokkerige, aarzelende heupbeweging die ik het best omschrijf als "zwaaien met tegenzin". Zij hield dit precies twee minuten en negentien seconden vol, waarna een wolk de zon opnam en zij stilviel, halverwege een heupdraai, in een houding tussen dans en beroerte in.

Mijn schoonmoeder Riet, zevenenzestig, trof mij aldus aan. Zij keek naar de stilstaande figuur, keek naar mij, en zei: "Die hadden ze vroeger ook, van die bloemen op het dashboard, bij oom Wim in de Kadett." Zij vertelde daarna over haar buurvrouw Corry, wier kleindochter zoiets "voor de gein" kreeg en het na een week in een la legde, "want het deed toch niks als het bewolkt was". Halverwege dit relaas vroeg Riet of zij de Hula-Girl mocht meenemen, voor op háár vensterbank, die "veel meer op het zuiden" lag. Ik heb dat afgeslagen. De metingen liepen nog.

Technische Specificaties

De figuur meet dertien centimeter, weegt tweeënveertig gram en koppelt een bovenlichaam via een verborgen scharnier aan een zonnecel van twee bij drie centimeter. De dansbeweging start bij een lichtsterkte die overeenkomt met "onbewolkt, direct zonlicht" en stopt zodra die terugvalt naar "Nederland". Het apparaat functioneert dus in precies die omstandigheden waarin een mens toch al buiten staat, in de zon, in een goed humeur, en géén dansende dame op zijn vensterbank behoeft. Op de momenten dat men troost zoekt — grijze ochtenden, natte middagen, de vier maanden die wij hier "winter" noemen — staat zij roerloos, als een monument voor een feest dat is afgelast.

Hieruit volgt een inzicht dat de gehele mensheid aangaat. De vreugde die wij het hardst nodig hebben, is precies de vreugde die uitsluitend verschijnt wanneer wij haar al bezitten. Wij bouwen apparaten die dansen als de zon schijnt en noemen dat troost, terwijl ware troost een dame zou zijn die danst in het donker. Zulke dames worden niet gemaakt. Dit is geen tekortkoming van het product, maar een portret van de voorwaarden waaronder de mens toestemming geeft aan zijn eigen blijdschap.

Mijn collega Dennis zag haar staan tijdens een kort bezoek, keek enkele seconden naar de roerloze figuur, en zei: "Dus ze doet het alleen als je haar niet nodig hebt." Meer niet. Hij vertrok zonder afscheid, zoals gebruikelijk. Twee dagen later vroeg hij per bericht of hij de Hula-Girl "een zonnig weekendje" mocht lenen voor zijn serre. Ik heb het verzoek genoteerd en onbeantwoord gelaten.

Mijn zoon Bas, zeventien, verscheen zaterdagavond in de deuropening, waar ik nog altijd naast de stilstaande figuur zat te wachten op een opklaring die de verwachting had uitgesloten. Hij nam het tafereel in zich op — de man, de schemering, de roerloze plastic danseres — en zei precies één ding. "Papa, gaat het wel?" Toen was hij weg.

Nutteloosheidsbeoordeling

Ik ken de figuur vier van de vijf sterren toe op de schaal van zinloosheid. Vier betekent: vrijwel nutteloos, op één obscure toepassing na die niet meetelt. Die openbaarde zich op zondagmiddag, toen drieëntwintig minuten onafgebroken zon de dame in een aanhoudende, bijna waardige dans bracht en ik merkte dat ik glimlachte. Dat telt niet, want het viel samen met de enige drieëntwintig onbewolkte minuten van het hele weekend, en werd dus veroorzaakt door de zon en niet door de figuur, die louter meebewoog met een geluk dat ook zonder haar was ontstaan.

De score gaat uiteindelijk niet over de Hula-Girl. Zij deed niets verkeerd; zij danste getrouw wanneer het mocht en stond stil wanneer het licht het ontzegde, een eerlijkheid waartoe weinig apparaten in staat zijn. Wat zij onthulde, onthulde zij over mij. Ik heb een heel weekend naast een raam gezeten, wachtend tot de hemel toestemming zou geven aan een stuk kunststof om te bewegen, en mijn stemming laten meebuigen met de bewolkingsgraad, precies zoals mijn buurman bij de container. Het apparaat converteert daglicht in dans. Ik converteer diezelfde bewolking rechtstreeks in twijfel over mijzelf. Het product werkt naar behoren. Het probleem ben ik.